eyisikhombisa ezalandela kusukela ngomnyaka wokuqala kusetshenziswa lesisisekelo sombuso esitsha omahluli bonke basemthethwandaba ophakemeyo (supreme court) yibo njalo abazakwahlulela indaba zasemthethwandaba wesisekelo sombuso (constitutional court).  Nxa kulomuntu ocabangela ukuthi amalungelo akhe awaphiwa ngaphansi kwesigaba samalungelo ayaphazanyiswa kumbe angaphazanyiswa, lowomuntu uvunyelwe ukuba aphanyeke udaba lwakhe emthethwandaba wesisekelo sombuso ukuze udaba lwakhe luqondiswe ngokusemthethweni. Isisekelo sombuso siyavumela ukuthi umuntu omele amalungelo omunye ongenelisiyo ukuzimela/ukuzihambela emthethwandaba, loba umuntu omele abantu abathize, omele izifiso zeqembu elithize, kumbe amalunga enhlanganiso ethize, loba izifiso zomphakathi, ulelungelo lokwethula udaba lolu phambi komthethwandaba wesisekelo sombuso. Lowo muntu ozakwethula udaba lolu emthethwandaba wesisekelo sombuso ufanele atshengise ngokugcweleyo ukuthi elinye loba amanye amalungelo alotshwe ngaphansi kwesahluko sesine aphanjanisiwe kumbe alakho ukuphanjaniswa ngendlela ethize. Umthethwandaba ulakho ukwethula isinqumo esingavikela ukuphazanyiswa kwalawo malungelo.  Umuntu ulakho njalo ukucela umahluli loba umantshi loba nguwuphi umuntu okhokhela ukuthoniswa kwendaba emthethwandaba ukuthi akhweze indaba yakhe kumthethwandaba wesisekelo sombuso nxa ebona ukuthi amalungelo akhe amqoka angaphazanyiswa. Umantshi kumbe umahluli kumele adlulisele lolodaba emthethwandaba wesisekelo sombuso ngaphandle kokuba ebona ukubana udaba lolo alulabufakazi obuqinileyo, kumbe lubunjwe ngendlela engasuthisiyo, engadlalisa isikhathi somthethwandaba ophezulu.  Isisekelo sombuso welizwe silomthetho opha uhulumende umlandu wokubumba amakhomishini azimeleyo abunjwa ngenjongo yokuqhuba umbuso kantando kazulu. Amakhomishini la lawo angeyinye yezindlela zokukhankasela lokuqinisa ukuhlonitshwa kwamalungelo abantu. Amakhomishini la alamandla okwenza lokho agoqela ikhomishini yamalungelo abantu kanye lekhomishini ekhangela ngezobulili. Amakhomishini la alamandla okuchwayisisa ukuphazanyiswa kwamalungelo abantu kodwa kawalamandla okwenza izinqumo ezibophelayo ezifana lezinqumo zomthethwandaba. 22

Select target paragraph3

Add to table of contents