3. Hi tihi tifanelo ti nga ka Nawu wa Tifanelo? Tifanelo ti nga ka Nongonoko wa Milawu ti tele. Ti hlanganisa: swa mahanyelo, swa tipolitika, swa mufumo wa tiko, swa tumbuluko,swa tifanelo ta tlawa. Kune ku tinyikela ka kuva na fumo u nga chucheka ku kumekako ka Kavanyisa 2 laha ku ngana swihongomelo swa tiko. Kavanyisa 3 yile hehleni ka tifanelo ta matshamelo. KambeNawu wa Tifanelowona wu kumeka ka Kavanyisa 4. Nawu wa Tifanelo wu khoma tiko, swa nawu, vanhu va fumako tiko, swa ti khoto na man’wani na man’wani matirhele ya fumo. Wu komba nakambe leswi swi fanelaka ku endliwa hi tshumu munhu kumbe hi tikambani. Ti kona tifanelo ta vanhu na tikambani.Ka Nawu wa Tifanelo, khoto yi fanela ku nakanya leswi:  Nawu wu khomako matiko hikwawo na swi kheselano leswi Zimbabwe na man’wani matiko va nga tsalelana hasi;  Hikwaswo leswi swi nga ka Nongonoko wa Milawu ngofungofu swikhongomelo swi kumekako ka Kavanyisa 2;  Swilo leswi swi fambelanako na ku fuma tiko ku nga chucheka swi kombako ku lulama, ku hlonipha vanhu na ku kuendla swo fanana ka vanhu hikwavo Swirhitano, khoto ya kota ku tirhisa nawu wu tirhisiwako ka man’wani matiko. 3.1 Tifanelo ta vanhu na ku chucheka swi ngana risima Leswi swi landzelako hi tona tifanelo ti kumekako ka Nawu wa Tifanelo: Fanelo ya kuhanya Mun’wani ni mun’wani munhu u na fanelo ya kuhanya. Kambe Nongonoko wa Milawu wa khesela eku munhu a dlawa loko yena a hi dlele munhu hi tindlela ti nga twisisekiko. Khoto a yi khesele ku avanyisela vanhu va landzelako eku va dlawa:  Mun’wani ni mun’wani a tova a rina malembe a nganiko makhume mambirhi ni lin’we (21 years) ka karhi a nga pala mhaka;  Mun’wani ni mun’wani a ni a ngana malembe a hindzako makhume tlhanu na makhume mambirhi (more than 70 years);  ka vavasati Vana vangase phulukiwako vana fanelo ya kuhanya. Kuna nawu u tova kona wu kotako kukhesela ku susa muyimani swika swi fambelana naxiyimo xa kona. 3